Những điều cần biết về lễ hội Katê

Lễ hội Katê được tổ chức hằng năm vào đầu tháng 7 Chăm lịch, tức khoảng cuối tháng 9 đầu tháng 10 dương lịch, nhằm tưởng nhớ tổ tiên, ông bà và tạ ơn các vị thần đã có công dẫn thủy nhập điền, giúp mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Lễ hội diễn ra trong ba ngày đầu tháng Bảy, gồm Lễ rước y trang, Lễ chính trên đền tháp và Lễ làng, sau đó là phần hội sôi động thu hút đông đảo người dân và du khách.

Katê là lễ hội của cộng đồng người Chăm Bà La Môn (trong khi Ramưwan là lễ lớn của người Chăm Bàni). Trước năm 1945, lễ hội chủ yếu được tổ chức tại Tháp Bà Nha Trang; đến năm 1954, cộng đồng Chăm Bà La Môn xây thêm đền Po Inư Nưgar tại làng Hữu Đức (Ninh Thuận) để thờ cúng, từ đó các nghi thức lớn của Katê tập trung chủ yếu ở Ninh Thuận và Bình Thuận.

Ngày đầu tiên, đoàn già làng, chức sắc cùng đông đảo bà con người Chăm và người Raglai rước y trang của các vị thần từ vùng núi Phước Hà về làng. Theo tục lệ mẫu hệ, y trang của các vị thần được người Chăm giao cho người Raglai gìn giữ giữa các mùa lễ hội, thể hiện mối quan hệ gắn bó "Chăm là anh chị, Raglai là em".

Ngày thứ hai, đoàn rước y trang tiến lên tháp Pô Klong Girai và tháp Po Rome trong tiếng trống ginăng, kèn saranai rộn rã. Các chức sắc, sư cả làm lễ mở cửa tháp, tắm tượng thần và thay y phục; nghi thức té nước lên phù điêu thần Shiva được xem là mang lại sức khỏe và may mắn cho người tham dự.

Sau phần lễ trang nghiêm tại đền tháp, không khí hội rộn ràng lan tỏa về từng làng Chăm với các trò chơi dân gian, văn nghệ, thể thao và lễ cúng cơm tại mỗi gia đình — khép lại một mùa Katê đầy sắc màu văn hóa.